Newyddion

Mae polisi cynllunio Cymru wedi esblygu’n sylweddol dros y ddau ddegawd diwethaf yn dilyn cyhoeddi TAN 18. Mae creu lleoedd nawr yn rhan annatod o’r system gynllunio, ac mae Polisi Cynllunio Cymru a Dyfodol Cymru wedi nodi uchelgais glir i greu lleoedd cerddadwy sydd â chysylltiadau da lle mae trafnidiaeth yn cefnogi pobl, cymunedau ac ansawdd bywyd.

Ond, er gwaetha’r fframwaith polisi cryf hwn, mae gormod o ddatblygiadau’n dal i gael eu siapio gan gynlluniau safonol a dyluniadau a dulliau sy’n cael eu harwain gan briffyrdd. Mae hyn yn ei gwneud yn anodd gwireddu ein huchelgeisiau creu lleoedd yn ymarferol.

Er mwyn helpu i lywio’r sylfaen dystiolaeth i lywio adroddiad Nodyn Cyngor Technegol (TAN) 18: trefnodd Comisiwn Dylunio Cymru weithdy i rannu arbenigedd ein Panelwyr Adolygu Dylunio sy’n gweithio ym maes datblygu, dylunio trefol, trefnu trafnidiaeth, canol trefi, pensaernïaeth tirlunio a llywodraeth leol.

Roedd y gweithdy’n edrych ar sut byddai TAN 18 wedi’i ddiweddaru yn sicrhau bod lleoedd cynaliadwy ledled Cymru, sydd wedi’u dylunio’n dda a’u cysylltu’n dda, yn cael eu cefnogi’n well.

Neges gyson oedd yn codi yn y drafodaeth oedd bod llawer o’r egwyddorion sydd eu hangen i greu lleoedd llwyddiannus eisoes yn bodoli mewn polisi a chanllawiau. Mae’r her yn ymwneud yn fwy â gweithredu yn hytrach na chyfeiriad polisi.

Fe wnaethom nodi pum thema allweddol lle gallai’r canllawiau wedi’u diweddaru roi cymorth gwell. Mae’r rhain yn cynnwys:

• cryfhau rôl trafnidiaeth o ran cefnogi’r gwaith o greu lleoedd a dyluniadau da;
• atgyfnerthu dulliau sy’n cael eu harwain gan ddylunio i ddylunio strydoedd;
• mynd i’r afael â rhwystrau rhag gweithredu, gan gynnwys safonau, prosesau mabwysiadu a diwylliant sefydliadol;
• ystyried stiwardiaeth tymor hir o ddechrau’r broses ddylunio; a
• cydnabod bod rhai o’r rhwystrau rhag sicrhau canlyniadau gwell yn deillio o’r tu hwnt i TAN 18.

Un o negeseuon cryfaf y gweithdy oedd na ddylai creu lleoedd ddibynnu ar ymdrech eithriadol gan unigolion. Er bod enghreifftiau o arferion da yn bodoli ledled Cymru, gall darparu mwy o ddulliau sy’n cael eu harwain gan ddylunio olygu negodi sylweddol, dyfalbarhad a risg ychwanegol i’r rhai sy’n ceisio gwyro oddi wrth arferion sefydledig. Byddai adolygiad o TAN 18 yn gallu rhoi cyfle i ddiweddaru canllawiau, yn ogystal ag ystyried sut y gall cyflawni canlyniadau da a chyson yn ymarferol ddod yn haws.

Mae’r Comisiwn Dylunio wedi rhannu cyfres o argymhellion â Llywodraeth Cymru a’i Grŵp Cynghori Technegol i helpu i wella’r sylfaen dystiolaeth ar gyfer adolygiad, ac yn edrych ymlaen at barhau i gyfrannu at yr adolygiad wrth i’r gwaith fynd rhagddo. Gallwch ddarllen argymhellion yr adroddiad llawn yma.

Sut gallwn ni wneud dulliau sy’n cael eu harwain gan ddylunio yn haws eu cyflawni’n gyson yn ymarferol? Byddem yn croesawu clywed gan y rheini sy’n gweithio ym meysydd cynllunio, trafnidiaeth, datblygu a dylunio. Os oes gennych enghreifftiau, profiadau neu fyfyrdodau a allai helpu i lywio’r drafodaeth, cysylltwch â ni ar connect@dcfw.org.